Bu yazımda sizlerle kimine göre Dereyolu, kimilerine göre Karadeniz-Akdeniz yolu, kimilerine göre Baraj yolu olarak bilinen ve yaklaşık 130 yıllık bir proje olarak ülkemiz ve Ordu ili ile Sivas ilinin gündeminde yer alan yolun hikayesini paylaşacağım.

  Dereyolu’nun hikayesi 1873 yılında Sultan Abdulaziz döneminde başlamış. Proje o yıllarda yüksek maliyet göstermesi nedeniyle askıya alınmıştır. Mühendis Çingiryan Efendi, 1885-1890 yılları arasında projeyi tekrar gündeme getirir. Fakat bu çalışma da bir ön incelemeden öteye gidemez.

  Dereyolu projesi, 1908 yılında Erkan-i Harp yüzbaşısı Şevki Efendi tarafından yeniden gündeme getirilmesine rağmen,  Trablusgarp, Balkan ve I. Dünya Savaşı ile Kurtuluş Savaşının araya girmesiyle uzun bir süre yine rafta kalır.

  Cumhuriyetin ilanıyla birlikte, imar çalışmaları doğrultusunda Dereyolu tekrar hükümet programlarına girmeye başlamış ve 1926-1928 yıllarında yeniden projelendirilmiştir. Zamanın ordu valisi Ali Kemal Aksüt, 1929 yılında projenin temelini attı. Çalışmalar, 1933 yılından itibaren ülkemizde yaşanan karışıklıklar nedeniyle yeniden durduruldu. Bir ara 1970’li yıllarda yeniden devreye sokulmaya çalışılmasına rağmen, ABD ile SSCB arasında soğuk savaş döneminde  Dereyolu’nun, bir Sovyet işgalinde tankların Karadeniz’den İç Anadolu’ya kolayca ulaşmasını sağlayabilir düşüncesiyle gündemden düşürüldüğünü görmekteyiz.

  2000’li yıllarla birlikte ve özellikle son yıllarda gündeme gelen Dereyolu, Topcam barajının yapılmasıyla birlikte daha ciddi bir şekilde yeniden gündeme geldi. Bu yıllarda barajın rahat bitirilebilmesi maksadıyla yola daha fazla önem verilmiş, hatta bazıları tarafından bu yolun baraj yolu olarak projelendirildiği dile getirilmiştir.

  Baraj yolu, Dereyolu veya Karadeniz-Akdeniz yolu adı her ne olursa olsun, Ordu’nun İç Anadolu ve Akdeniz Bölgesi bağlantısını sağlayacak yolun bir an önce bitirilmesi Ordu ili ve bu yolun geçtiği diğer iller açısından çok önemli bir değişim ve dönüşüm sağlayacaktır.

  Düşünebiliyor musunuz, Ordu ilinden Sivas’a bir buçuk saatte, Osmaniye ve Hatay’a 6 saatte varılabileceğini söylüyoruz. Çok çok önemli bir olay olur bu projenin tamamlanması. Ordu ve Giresun illerinin makus talihini değiştirecek,  Trabzon ve Samsun illeri arasında sıkışmış ve gelişme gösteremeyen bu iki ilin çehresi birden değişecektir. Sivas’tan, Niğde’den Nevşehir’den ve diğer Anadolu illerinden insanlar kısa sürede Ordu ve Giresun illerine gelebilecek, denize girecek, tatillerini geçirecek, alışveriş yapacak, turistik ve ticari faaliyetlerde bulunacaklardır. Yine tam tersi, Ordu’dan Giresun’dan insanlar bu illere seyahat edebilecekler, ticari-turistik ve kültürel anlamda alışverişler gerçekleşecektir.

  Yaşanan bu hareketlilik Ordu ve Giresun illerinin sosyo-ekonomik yapısında çok hızlı ve güçlük bir değişim yaratacaktır. Dereyolu ile kültürlerarası ve bölgeler arası her anlamda bir etkileşim olacak paylaşım artacaktır. Birbirlerini tanıyan, birbirlerini paylaşan insanlar birbirlerini çok daha iyi anlayacaklardır. Böylelikle belki de sadece bir yol olarak düşünülen bu proje ülkemiz insanlarının barış içerisinde yaşamasına ve kardeşliğine çok önemli katkılar sunacaktır. 

  Türkiye’nin Avrupalı olma macerası ta Osmanlı dönemine dayanır… Tanzimat Fermanları, Meşrutiyetin ilanı gibi bir dizi değişim hareketinin altında yatan ana telkin “Avrupalı Olabilmektir”…

  O koskocaman imparatorluk çöktü yerine Cumhuriyet kuruldu ve 87 yıldır Anadolu’da Cumhuriyet rejimi hakim…Ve Türklerin Avrupalı olma çabaları halen devam ediyor…

  Osmanlının Avrupalı sayılmamış olmasının ve Türkiye’nin Avrupa Birliğine alınmamış olmasının birçok ekonomik, sosyal ve siyasal nedenleri vardır ki bunların her biri esaslı birer araştırma konusudur…

  Kişiler arası ilişkilerde karşılıklı olarak birbirini tanımak önemlidir… Sağlıklı ve uzun ilişkiler tarafların birbirlerini iyi tanımalarıyla alakalıdır… Bu gerçekten hareketle     Avrupalıların Türkleri ne kadar tanıdıklarına bir bakmak lazım…

  Sahi, Avrupalılar biz Türkleri ne kadar tanıyor… Ya da “Nasıl tanıyorlar?”…

  Avrupalılar bizi Avrupa ülkelerine gönderdiğimiz Türk işçileri nezdinde tanıyorlar…1960’lı yılarda Almanya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesine, dişlerinin sağlamlığına, kollarının gücüne bakılarak, ucuz emek olarak, kabul edilen yurttaşlarımız temsil etti bizi… Bunlar Anadolu’nun köylüklerinde yetişmiş, çoğu cahil, ilkokulu zor bitirmiş insanlardır… Onlar Avrupa’ya gittiklerinde de cahildiler şimdi de cahiller… Aradan geçen yıllarda cehaletlerini ortadan kaldıracak, bireysel gelişimlerini sağlayacak hiçbir gelişme olmadı…

  Empati kurmak, bulundukları toplumun değer yargılarını algılamak ve uyum sağlamak gibi bir öngörüleri yoktu gidenlerimizin, günde 16 saat çalışan cahil insanlardı… Sokağa tükürürler, sigara içerler, karılarını döverler, bıyık bırakırlar ve sokak ortasında kurban keserler… Sokak ortasında kurban kesmelerine izin verilmez ise küvette keserler… Kafalarının içi hurafelerle doludur ve hayatları boyunca tek satır kitap okumamışlardır… İkinci ve üçüncü kuşaklar ise tam anlamıyla “kayıp kuşak”…

   Avrupalılar bizi, Avrupa’ya giden gariban işçilerimizin davranışları tanıdılar ve tanıdıkları kadar değerlendirdiler… Oysa Avrupa ülkelerine giden işçiler bizim de “cahil” dediğimiz ve dahi bizzat kendilerinin de cehaletlerini kabul ettikleri insanlardı ve onlar bu olumsuz davranışları sadece gittikleri Avrupa ülkelerinde sergilemiyor, onlar Türkiye’de de böyle davranıyorlar…

  Ve bizler, kendi ülkemizde bu türden davranışları doğal karşılamıyoruz artık…

  Sokaklarda kurban kesilmesinden, erkeğin üç adım gerisinde başı önde yürüyen ve gün aşırı dayak yiyen, her yıl bir çocuk doğuran kadın manzarasından, sigaradan sararmış dişlerden ve sokağa atılan tükürüklerden biz de rahatsızız…

  Avrupalı gelsin bizi burada tanısın…Türk insanını Türkiye’de tanısın…

  Modern, kültürlü, okumuş ve en az üç dil bilen kadınlarımızın toplumsal hayatımızdaki belirleyiciliğini, çağdaş aile ilişkileri içinde büyüyen mutlu çocuklarımızı… Büyük eserler ortaya koyan yazarlarımızı, şairlerimizi ve dahi gerçek manada gıpta edilecek sanatçılarımızı… Başarı hikâyeleri yaratan girişimcilerimizi…

  Avrupalı gelsin ve bizi bir de bizden dinlesin…

  Bu işler biraz da “Dervişin fikri neyse zikri de o olur” durumundan ibarettir… Avrupalının amacı Türkleri kendinden uzak tutmak olunca, kötü örneklere itibar etmeleri de doğal oluyor…

  Bir ülkenin demokrasi tarihinde siyaset önemli yer tutar. Siyaset demokrasinin bir parçasıdır. Cumhuriyetimizin kuruluşundan bu tarafa birçok siyasi partiler kurulmuş ve liderler değişmiştir. Halka güven veren liderler hep ayakta ve hatırda kalmış. Seçimlerde vaat edip, iş başına geldiklerinde vaatlerini  yerine getirmeyenleri halk sandıkta hep mahkum etmiştir. Siyasette devamlık esastır. Ülkemizin birçok yerine gittiğimde halkımızın çeşitli kesimleriyle karşılaştığımda siyaset ve siyasetçiyi sorduğumda genellikle halkımız şöyle diyor;

  “Bizim siyasetle işimiz yok, bizim amacımız ekmek kazanmak, çocuklarımıza ekmek götürmek gerekir. Siyasetçiler hep kendi ceplerini dolduruyorlar ve yakınlarını zengin ediyorlar. İktidara gelemeden önceden seçim sırasında verdikleri sözleri iktidara geldiklerinde unutuyorlar. Seçim sırasında her şeye evet diyorlar, seçimden sonra hayır diyorlar. Seçim zamanında bizim hatırımızı soruyorlar, seçim sonrası bizleri unutuyorlar. İktidara geldiklerinde yanlarına gittiklerimizde havalarından geçilmiyor?  Acaba seçimden önceki bu insan mı? diye insanın inanası gelmiyor. Siyasetçinin bugünkü sözü yarınki sözüne uymuyor. Seçimden seçime yanımıza uğruyorlar.

  Biz bunlara nasıl güvenelim. Seçim geçtikten sonra bizleri unutuyorlar. Biz onları artık basın ve yayın organlarından takip ediyoruz. Meydanlarda ve cadde, sokaklarda hangi müzik dinletirlerse dinletsinler biz herkesi tanıyoruz. Herkes iktidara geldiğinde hep kendine ve yakınlarına çalışıyor. Bizleri unutuyorlar. Siyasetçilerin birbirlerinden farkı yok diyorlar. Seçim meydanlarında hep birbirleriyle  aşıkların birbirleriyle atışması gibi kendi aralarında atışıyorlar. Kimse  işsizliği önleyeceğini, geçim şartlarınızın iyileştirilmesi konusunda bir programız var demiyor, ancak tek yaptıkları şey birbirleriyle slogan yarışı yapıyorlar. Birde üstüne üstün bazı değerleri kullanarak ülkemizi insanlarını germeye çalışıyorlar. Bunun kimseye ne faydası var? Anlamıyoruz. Bunlar ülkemizin geleceği için hiç iyi değildir.” Siyasetçiler merkezden slogan yarışına giriyor, ama taban sloganlardan rahatsız. Birde halkımız iktidara gelen ve iktidardan düşen siyasetçilere ve yakınlarına bakıyor. Geçmiş dönemlerdeki durumlarına baktığında, gördükleri ve duyduklarına göre siyasete ve siyasetçiye güven gittikçe azalıyor. 
  Bu konu ile ilgili olarak 2004 mahalli seçimleri ile ilgili olarak bir anımı sizinle paylaşmak istiyorum. İsmini vermek istemediğim bir ilimizin iki ilçesinde çıkarılan özelleştirme kanunu gereği iki işletme kapatılıyor. Bu ilçelerden birinde belediye başkanı adayı olan ve o dönemde belediye başkanı seçilen kişi   kapatılan fabrikanın, seçimden sonra tekrar açılacağını ve seçimden sonra 500 kişi alınacağını ve işsiz olanların ilde bulunan İş Kurumu şubesine kayıt olmalarını söyler. İşsiz olanlar seçimden önce il merkezine gelerek kayıt olurlar.( Seçimden sonra konu edilen bu fabrika açılmaz.) 
  Bunu duyan aynı partinin diğer ilçedeki belediye başkanı adayı olup, o dönemde belediye başkanı seçilemeyen kişi de kapatılan fabrikanın benzerinin kendi  ilçesinde olduğunu Ankara’da kendi partisinin milletvekili yanında söyler. Kapatılan bu fabrikalar seçimden sonra açılacak  mı? Diye sorar. O da açılmayacak, seçimi kazanmak için  bunu yaptım. Arkadaş sende aynısını yapsana? Kurumun tapusunu  mu? verdik der. O da ben bunu yapamam, halkı kandıramam der, belediye başkanlığı seçimini kaybeder. İşte size halkın siyasetçiye güveninin neden azaldığının bir versiyonu. Yine 2004 Mahalli İdareler seçimlerinden sonra ülkemizin bir başka yerinde bir belediye başkanının yanına ziyarete gittiğimde; “Başkanım seçimde vatandaşa verdiğin sözlerin hepsini nasıl yerine getireceksiniz” diye sorduğumda, odasında aynı sırada 6 kişi olduğu halde kendisi şöyle dedi; “Halka her şeyi söz vermesek bize oy verir mi? Seçimden sonra bu sözlerin geçerliliği yok dedi” Bir seçmen  ve vatandaş olarak başkanın bu sözleri üzerine şoke oldum. İşte size halkın siyasetçiye neden güveninin azaldığının diğer bir versiyonu.  
  Ülkemizin geneline baktığımızda halkın siyasetçi hakkında tam olumlu bir görüşü yok. Bu da ülkemizin siyasi geleceği için hiç de hoş değil. Bunun için siyasi partiler tüm kadrolarını iyi seçmeleri gerekir. Küçük bir yanlışlık toplumun geneline yansıdığında o parti hakkında olumsuzluklar başlıyor. Her ne kadar o parti yetkilileri   ilgililere gereken cezalar verildi dese de, halk o siyasi parti hakkında olumsuz duygular taşımaya başlıyor. Olumsuz duygular  ülke genelinde çığ gibi büyüyor. Bu nedenle  siyasi partiler kadrolarını seçerken çok titiz davranmaları gerekir.

  Seçime girecek adayın; dürüstlüğüne, liyakatine bakmaksızın, sadece  adayın zenginliğine, çevresinin geniş olmasına ve politik çevre gücüne bakarak, toplumda şovmen tipi kişileri  aday gösterirseniz, birde o yöre halkının istemediği halde bu benim sözümü tutar, benim çizgimden çıkmaz diye merkezden seçerseniz veya  monoton davranan, içe kapanık, yöre halkıyla barışık olamayan taşra teşkilatlarınız vasıtasıyla adayınızı belirlerseniz; içe kapanık, halkla barışık olmayan adaylarla, o dönemde seçimi kazanabilirsiniz ama, o adayın yapacağı bir yanlışlığın partiye büyük zararı olacağını düşünmek gerekir. Gelecekte partiyi çok güç durumda bırakabilir. Yanlışlıklar halkın kalbinden kolay çıkmıyor. Siz unutsanız da halk yanlışı ve doğruyu unutmuyor. Siyasi partiler aday seçimlerinde şunu hiçbir zaman göz önünde bulundurmuyorlar. Seçildiğinde o kişi görevini en iyi şekilde yapabilir mi? Kendisinin bu göreve liyakatı varmı? diye sormuyorlar. Onların düşüncesine göre sadece kişiliğe ve kendi siyasi görüşüne bakılıyor. O insanın seçildiği takdirde verilecek görevi yapabilecek bilgi ve deneyimlere sahip olup, olmadığına hiç bakılmıyor. Halbuki halk bir kişinin seçildiğinde o görevi iyi başarıp, başaramayacağını iyi bildiği halde siyasiler buna hiç dikkat etmiyor. Ben buna bir anlam veremiyorum. 
  Siyasete ve siyasetçiye diğer taraftan baktığımzda; günümüzde birçok siyasi partiler gelip geçmiştir. Bu yüzden siyasi partiler kadrolarını kurarken çok itina göstermeleri gerekir. Adaylar belirlenirken tabana dayalı aday ve kadroların belirlenmesi gerekir. Tavandan gösterilen adaylara ve partilere halk iyi gözle bakmıyor. Nedense tüm partiler bunlara dikkat etmiyor. Halk diyor ki seçeceğimiz kişiyi biz belirlemiyoruz. Siyasi liderler belirliyor diyor. Siyasi liderler bizi oy kullanacak kişi olarak görüyorlar. O yüzden de biz de siyasi partilere tam olarak güvenemiyoruz.  O adayın bir çok yanlışlıkları ve halkın sevmediği birisi  olduğu halde, lider kendisine yakın olduğu için seçimde onu aday gösteriyor. Biz bu siyasilere nasıl güvenelim. Onlar kendi bildiklerini okuyorlar. Bizim düşüncemizi almıyorlar. Bu yüzden bizde onlara tam olarak güvenmiyoruz. 
  Seçim meydanlarında siyasi liderler hep slogan yarışması yapıyorlar. Genelde ülkemizin geleceğine dönük projeler, programlar sunmuyorlar. Genellikle siyasi parti mitinglerine  partili üyeler katılıyor. Esas katılması gereken halk çoğunluğu katılmıyor ve ilgi göstermiyorlar. Ülkemizde siyasi partilere ilgisizlik ve güvensizlik gün geçtikçe artıyor. Bu da siyasi partiler için olumlu bir gelecek değildir. Eski bir siyasi lider şöyle diyor; “günümüz siyasi liderleri tabana dayalı  siyaset yerine, tavana dayalı siyaset yapıyor.” diyor. Bu siyasi liderin söylemi de halkın siyasilere olumsuz baktığının bir tespitidir.

  Siyasete ve siyasetçiye güvenin artması dileğiyle.