Çarşamba, Haziran 16, 2021
tr
Ana Sayfa GÜNCEL Çip uluslararası güvenlik sorunu(2)

Çip uluslararası güvenlik sorunu(2)

Bugün Spratly Adaları Çin üslerine, füzelerine ve savaş uçaklarına ev sahipliği yapıyor. Bu durum bir savaşta işleri değiştirebilir. ABD’nin batı Pasifik’te hava sahanlığını ele geçirme planı büyük bir tepki ve can kayıpları sonuçlarını doğurabilir. Daha öncesinde tartışılmaz bir ‘ABD gölü’ olarak tanımlanan bu bölgede şu anda Çin hâkimiyeti mevcut.
Bu haftaya kadar Çin’in bir parçası olduğu halde ifade ve basın özgürlüğünün yasalarla garanti altına alındığı bir demokrasiye sahip olan bir bölge idi Hong Kong. Lakin Çin bu anlaşmaları tek taraflı olarak yırtıp attı ve ifade özgürlüğüne yönelik Çin’dekine benzer sert yasalar geçirilmesini empoze etti. ABD’nin bu durumda bazı endişeler dile getirmek ve Hong Kong’un özel ticari statüsünü kaldırmak dışında atabileceği fazla bir adım yok. Lakin Çin bu durumu önemsemiyor. ABD’nin bu konuda atacağı adımları önceden tahmin ettiler ve ABD’nin bir adım atmasının sadece daha fakir bir Hong Kong yaratacağını ve Hong Kong’un kaybedeceği ekonomik aktivitenin tekrardan Çin’e döneceğini gördüler.
Daha fakir bir Hong Kong sadece orada yaşayanlar için bir ceza verme anlamı taşır. Çİn’in Hong Kong’a karşı atacağı bir adım sonrasında Çinli yetkili Lİ Keqiang Pekin’in Tayvan İle birleşme isteğini barışçıl olarak nitelendirdi( bu bir politika değişikliğinin habercisiydi) ve Çin’i bir sonraki adım için hazır hale getirdi. ABD’nin Huawei’nin Tayvan’ın en gelişmiş çip fabrikalarına ulaşımını kesmesi durumunda Çin Hükümeti bir sonraki adımı düşünüyor. Önlerinde özetlemek gerekirse üç seçenek var.
1-Statükoya dönüş- Huawei’nin TSMC fabrikalarına erişiminin önünü açmak.
2-Kısıtlamaların tansiyonu kızıştırmamasını sağlayacak adımlar atmak.
3-TSMC ve Tayvan’ın Çin’e TSMC’ye erişim için izin vermesini sağlamak.
4-Masayı ters çevirmek ve TSMC fabrikalarının kimse tarafından kullanılmamasını sağlamak.
Çin’in Seçenekleri
Çin bu hedeflerini nasıl gerçekleştirebilir? Çin tansiyonu düşürücü adımlar atıp Amerikan kısıtlamalarını kabul edip ve bu konuda daha fazla ileriye gitmeyeceğinin sözünü verebilir. Bu statükoya dönüş anlamına gelen adım, Huawei’nin TSMC fabrikalarına erişiminin önünü açar. Bunun sonucunda bir ticari anlaşma veya Huawei’nin kendi network araçlarının satışına kısıtlamalar getirilmesi sağlanabilir. ( Bu rakam Huawei’nin gelirinin %34’üne tekabül ediyor.)
Bu şekilde yapılacak bir anlaşma Huawei’ye ait işletmelerin ayakta kalmasına ve güçlenmesine sebep olur( Huawei’nin gelirinin %66’lık kısmı). Lakin bu seçeneğin gerçekleşmesi için Çin’in geri adım atmayı kabul etmesi gerekiyor. Eğer Çin pazarlık yapma seçeneğine bağlı kalmayıp ABD’ye karşı misilleme yapacak adımlar atarsa ABD buna karşılık büyük olasılıkla verir ve TSMC’nin Çin’li şirketlerle iş yapmasını ya da Çin’de üretim yapan herhangi bir firmaya çip satışının yapılmasını yasaklayabilir. Böyle bir adım Çin tarafından sadece Huawei’ye karşı atılmış bir adım olarak algılanmaz ve daha büyük ölçekteki bir ticaret savaşının habercisi olarak ele alınır. TSMC Çin’in kendisine ait olduğunu belirttiği Tayvan merkezli bir firma olduğu için işler daha karmaşık hale gelebilir.
Bu durumda en mantıklı seçenek Çin’i 1949 politikalarına geri döndürmek olur. Bu politikalara göre Tayvan Çin’den ayrılmayı talep eden başkaldıran bir bölge ve gerekirse savaşla bu bölge geri alınması seçeneği gündeme gelebilir. Tayvan’ a karşı gerçekleştirebilecek bir abluka ya da savaş ile Çin’li muhafazakar kesim yeni silahları kullanmak için bir bahane bulmuş olur ve bu seçeneğe göre hem ekonomik kriz Çin toplumunu zora sokar hem de bu seçeneğe göre ABD’nin yanıt verme olasılığı güçlenir.
Lakin bu agresif senaryolar şu anda pek mümkün gözükmese de Çin’de başlayan ( Wuhan) Covid-19 salgını nedeniyle ve Çin’in risk toleransı barındıran hareketleriyle Çin’in daha agresifleşmesi de mümkün olabilir. Aynı zamanda Çin üçüncü ve dördüncü seçenekte anlatılan hedeflerini gerçekleştirmesi olası. Çin, bir işgal politikası gütmeden Tayvan’ı rahatlıkla zayıflatabilir. Bir diğer seçenekte TSMC’ye ve ABD’ye karşı bir dezenformasyon kampanyası başlatmak olarak karşımıza çıkıyor. Bu durumda Çin’in şu anda yaptığı kampanyaların yanında esamesi bile okunmaz.
Fakat bu seçenek gerçekleşirse ABD yasaları çiğneyen ve Çin’ karşı illegal bir ekonomik savaş başlatan taraf olarak gözükebilir. Bu durumda Tayvan’ın Çin’e ait olan bir bölge olduğu iddiaları senaryoda Çin ile savaşması pek mümkün olmayabilir. Bu durumun sonucu olarak ABD gelişmiş çip dökümhanelerine erişimi olmayan bir ülke haline gelebilir.
Bu durumda ABD ne yapabilir?
ABD çip fabrikaları ve üretimi üzerinden Çin ile bir savaşa girebilir mi? TSMC’nin kaybedilmesi ABD’nin acilen bu konuda yeni kaynaklar aramasına neden olabilir. Bu durumda ABD Intel ve Samsung gibi firmalara yanaşabilir. Fakat bu dönüşüm yıllara ve trilyonlarca dolara mal olur. Bu durumda ABD teknolojide ikinci sınıf bir ülke konumuna düşebilir. Bütün bunların olup olmaması Çin’in tutumuna bağlı.
Huawei’nin TSMC’ye olan erişimi konusunda yaşanan tartışmalar ABD ekonomisinin çip arzında yaşanacak kayıplarına karşı ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Eğer pazarlık masasında bu sorun çözülmezse Çin bu durumu kendisine karşı yapılmış bir ekonomik bir saldırı olarak görebilir ve durum Çin’İn Tayvan’ı tehdit etmesine kadar gidebilir. Washington’ın bu süreçte kendi hareketlerinin nasıl bir sonuç doğuracağı hakkında bir fikir ürettiği bilinmiyor aynı zamanda şu anki ABD yönetiminin çip arzının daha geniş bir tedarik zincirini ve milli sanayiyi ilgilendiren bir mesele olarak ele alıp almadığı bilinmiyor.
ABD Temsilciler Meclisi’nde yarı iletken endüstriye yapılacak 25 trilyon dolarlık bir yardım teklifi kabul edilme aşamasında ve ABD çip konusunu daha büyük ölçekte yerel endüstri politikası olarak görmeli. Çin bu konuda ABD’den daha fazla seçeneğe sahip olduğu için bu süreci Çin’li yetkililerin nereye götüreceğini göreceğiz.
ABD Başkanı Joe Biden, çip arzında yaşanan sıkıntıyı ele almak üzere yarı iletken, otomobil ve teknoloji sektörlerinde faaliyet gösteren 19 şirketin üst yöneticileriyle bir araya geldi.
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Brian Deese ve ABD Ticaret Bakanı Gina Raimondo da video konferans yöntemiyle düzenlenen toplantıda hazır bulundu. Toplantıya,Google’ın ana kuruluşu Alphabet, AT&T, Dell, Ford, General Motors, Stellantis, HP, Intel, Micron, Samsung ve Taiwan Semiconductor Manufacturing Company gibi şirketlerin aralarında bulunduğu yarı iletken, otomobil ve teknoloji sektörlerinde faaliyet gösteren 19 firmanın üst yöneticileri katıldı. Biden, burada yaptığı konuşmada, ABD’nin yarı iletken ve pil gibi alanlarda “agresif” bir şekilde yatırım yaptığını belirterek, “Çin ve dünyanın geri kalanı beklemiyor, Amerikalıların beklemesi için hiçbir sebep yok.” dedi.
Çip krizi nedir?
Çipleri ve pilleri altyapı olarak nitelendiren Biden, “Dünün altyapısını onarmamız değil, bugünün altyapısını oluşturmamız gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Beyaz Saray Sözcüsü Jen Psaki ise Beyaz Saray’da düzenlediği günlük basın toplantısında, çip sıkıntısını “ulusal güvenlik sorunu” olarak gördüklerini ifade etti.
Konunun “bütüncül, uzun vadeli ve devletlerarası bir yaklaşımla”ele alınması gerektiğini kaydeden Psaki, yarı iletken üretimi ve araştırmasına 50 milyar dolarlık yatırım yapılması için Kongre’ye çağrıda bulunduklarını anımsattı.
Birçok otomotiv devi yaşanan çip tedariği sorunu nedeniyle üretimine ara verdi. Beyaz Saray tarafından “ulusal güvenlik sorunu” olarak görülen çip tedariği sorunu ile ilgili ABD’li mikroçip firması Intel’den açıklama geldi. Şirket, otomobil üretiminin durmasına neden olan çip kıtlığını gidermek amacıyla otomotiv şirketleriyle görüştüğünü bildirdi. Önümüzdeki dokuz ay içinde hızlı bir şekilde bilgisayar çiplerinin toplu siparişlerini üretebileceklerini belirten Intel’in CEO’su Pat Gelsinger, şirketinin yeni faaliyete geçirdiği üretim bölümünün otomobil endüstrisindeki baskıyı hafifletmeye yardımcı olabileceğini söyledi.
Intel, otomotiv sektöründe yaşanan çip sorununu gidermek amacıyla otomobil şirketleriyle görüşme gerçekleştirdiğini açıkladı. Şirket, çip sorunu nedeniyle durma noktasına gelen otomobil üretimi için önümüzdeki dokuz ay içerisinde toplu siparişleri hızla üretebileceğini belirtti. Konuyla ilgili Beyaz Saray brifinginde yetkililere ve şirket yöneticilerine konuşan Intel’in CEO’su Pat Gelsinger, şirketinin yeni üçüncü taraf üretim bölümünün otomobil endüstrisindeki baskıyı hafifletmeye yardımcı olabileceğini söyledi. CEO Pat Gelsinger tarafından altı çizilen üçüncü taraf üretim bölümünün Intel Foundry Services olduğu belirtilirken tesisin Arizona’da bu yıl inşaata başlayacak iki tesis ile birlikte geçen ay Intel’in fabrikasyon üretimini diğer şirketlere açmanın bir yolu olarak duyurulmuştu.
Intel adına açıklamada bulunan bir sözcü, görüştükleri otomobil üreticilerini açıklamazken üretim fikrine ilk tepkinin “çok olumlu” olduğunu söyledi. Brifingin ardından Reuters’a konuşan CEO Gelsinger, “Bu tedarik sorunlarından bazılarının, üç veya dört yıllık fabrika yapımı gerektirmeden, mevcut sürecimizde sertifikalandırılan altı aylık yeni ürünlerle hafifletilebileceğini umuyoruz” ifadelerini kullandı. Geçtiğimiz dönemde birçok otomotiv devi, çip kıtlığı sebebiyle üretimlerini askıya aldıklarını açıklamış, çip kıtlığının altı ay daha üretimi etkilemeye devam edebileceği konusunda ABD hükümetini devreye girmeye çağırmışlardı.
Amerikan otomobil üreticilerini temsil eden endüstri grubu olan Alliance for Auto Innovation’a göre ise, altı ay daha üretim sıkıntısının devam etmesinin sadece ABD’de 2020’ye kıyasla 1,3 milyon daha az otomobil üretimine neden olacağını bildirdi.
ABD Başkanı Joe Biden, çip arzında yaşanan sıkıntıyı ele almak üzere yarı iletken, otomobil ve teknoloji sektörlerinde faaliyet gösteren 19 şirketin üst yöneticileriyle bir araya geldi. Beyaz Saray Sözcüsü Jen Psaki ise Beyaz Saray’da düzenlediği günlük basın toplantısında, çip sıkıntısını “ulusal güvenlik sorunu” olarak gördüklerini ifade etti.
Kaynaklar:
Beyaz Saray çip krizini ulusal güvenlik sorunu olarak görüyor – Ekonomist
Intel’den çip sorunu açıklaması | NTV

YORUM YAP

Please enter your comment!
Please enter your name here

SON HABERLER

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan: “Gürcistan bölgesel iş birliğinin anahtarı”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Gürcistan Başbakanı Irakli Garibashvili ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde bir araya geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Gürcistan Başbakanı Irakli Garibashvili ile düzenlediği...

Gürcistan ve Türkiye(Gürcistan) kara sınır kapılarında uygulanacak yeni kurallar

Yurt dışından Türkiye’ye girişlerde uygulanacak tedbirlere ilişkin duyuru(01.06.2021) “T.C. Tiflis Büyükelçiliği’nin “Yurt dışından Türkiye’ye girişlerde uygulanacak tedbirlere ilişkin ” duyuırusu şöyledir; 1. Kovid-19 salgınıyla mücadele kapsamında...

Gürcistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı David Zalkaliani: “Gürcistan diasporasının oynadığı önemli rol”

Gürcistan Diasporası 28 Mayıs 2021 Cuma günü Gürcistan Dışişleri Bakanlığı koordinesinde internet ortamında bir forum düzenlendi. Düzenlenen bu forumda; Gürcistan Cumhurbaşkanı Salome Zurabishvili, Başbakan...

Türkiye-Gürcistan Haberci Gazetesi Gürcistan-Batum’da marketlerde

Gürcistan’da Türkçe ve Gürcüce olarak oniki yıldır yayın yapan ve Avrasya Bölgesinde örneği olmayan Türkiye-Gürcistan Haberci Gazetesi marketlerde de dağıtımı yapılmaktadır. Ayrıca Gürcistan’da diğer...

SON YORUMLAR

error: Content is protected !!