Pazar, Mayıs 9, 2021
tr
Ana Sayfa KÖŞE YAZISI Çip uluslararası güvenlik sorunu(1)

Çip uluslararası güvenlik sorunu(1)

Steve Blank tarafından kendi blogunda yayınlanan ve Utku Yıldız tarafından Türkçe’ye çevirilen makalede; 21. Yüzyılda gelişmiş çip üretim sürecini kontrol altına almak, bir önceki yüzyılda petrol arzını kontrol etmeye yakın derecede bir önem arz ediyor. Çip üretim sürecini kontrol altına alabilen ülke, diğer ülkelerin ekonomik ve askeri gücünü azaltabilir hale gelebilir. ABD bu durumun farkına varıp Çin’e ait Huawei’nin Tayvan merkezli Yarı İletken Üretim Şirketi TSMC’ye ürün ürettirme ve ürünleri dışarıdan temin ettirme (outsource) kapasitesini azaltarak yanıt vermişti.
Eğer aradaki diyalog süreci başarısız olursa Çin bu duruma yanıt verebilir ve gelişmeler firmanın Amerikan şirketleri için dökümhanelerinde çip üretimini durdurması gibi sonuçlar bile doğurabilir. Bu durumda gözler tekrardan ABD’ye döner. Savaş dışında ABD’nin bu dökümhanelerin kontrolünü kazanması mümkün olmayabilir. Bu çipler olmadan ABD savunma ve elektrikli aletler sektörü en az beş yıl geriye gider. Çin kendi çip dökümhanelerine sahip olduğu için önümüzdeki on yılda ve hatta sonrasında dünyada teknoloji lideri haline gelebilir.
Çip sektöründe iki firma türü mevcut.
1-Intel, Samsung, SK Hynix ve Micron gibi kendi sahip oldukları fabrikalarda kendi ürünlerini üretebilen firmalar.
2-Askeri ve ticari ihtiyaçlar için kendi çiplerini üretenler. Tayvan’daki TSMC bu konudaki dünyadaki en büyük firma.
TSMC’ nin (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company, Limited (TSMC) , Tayvan’ın Hsinchu kentindeki Hsinchu Bilim ve Endüstri Parkı’nda bulunan, merkezi ve ana faaliyet alanlarıyla dünyanın en büyük bağımsız (yarı saf) yarı iletken üreticisidir.) ürettiği çipler akıllı telefonlar programlama cihazları, elektronik eşyalar, arabalar, baz istasyonları, oyun konsolları, PC’ler, tabletler, dijital elektronik aletler, dağıtıcı programlar ve hemen her yerde üretilen askeri teknolojiler gibi pek çok sektörde kullanılıyor. TSMC’nin ürettiği çiplerin yüzde 60 ‘a kadarlık kısmı ABD’li şirketler için kullanılıyor.
Arkaplan:
2012’de ABD Temsilciler Meclisi Huawei’nin sisteme izinsiz erişimini sağlayabilecek bir teknoloji bulundurup bulundurulmadığının ve bu biçimde bir veri casusluğu yapılıp yapılmadığının araştırılması için soruşturma başlattı. Bunun sonucunda Huawei’nin Çin Hükümeti ile arasında bir ilişki olup olmadığı tam olarak açıklığa kavuşmadı ve firmanın ABD yasaları ile örtüşmeyen bir konumda olduğu belirlendi. Rapora göre devlete ait sistemlerde ve yüklenicilerde Huawei sistemlerinin kullanılmaması tavsiye edildi. 2019’da Ticaret Bakanlığı Huawei’yi izleme listesine aldı ve ABD tarafından firmaya sağlanan teknoloji transferinin sınırlandırılmasını talep etti.
Bu ay Ticaret Bakanlığı yarı iletken endüstrisine ait Amerikan teknolojisi kullanan firmalardan Huawei’ye satış yapmadan önce lisans başvurusu yapmasını talep etti. Bu kararın merkezinde Huawei’nin ana çip tedarikçisi TSMC vardı ve bu çipler olmadan Huawei ,Apple ve Samsung gibi akıllı telefon sektöründeki firmalara ve Cisco ve diğerleri gibi ağ ekipmanları firmalarına karşı rekabet avantajını kaybedecekti. Bununla birlikte Washington’ın çip yapımında kullanılan ürünlerin satışını sağlayan Applied Materials, Kla ve Lam gibi firmalara yasak getirmesi bekleniyor.
Şimdilik TSCM’nin bir taraf seçmesi gerekiyordu ve TSMC ABD’yi seçti. 20 Mayıs 2020’de TSMC 12 trilyon dolar değerinde bir çip dökümhanesi tesisini Arizona’da inşa edeceğini belirtti. Bu dökümhane tesislerinin inşa edilmesi için en az üç yıl gerekiyor.Aynı zamanda yapımı en maliyetli fabrikalar bu dökümhaneler. TSMC’nin bu dökümhanelerin yapımına 2021’de başlaması gerekiyordu ancak çip üretimi 2024’e kadar başlamayacak.
TSMC’nin bu kararı olumlu karşılansa da Arizona dökümhanesinin yapılması durumunda bu dökümhane, TSMC’nin en büyük yarı iletken üretim merkezinin yalnızca çeyreği kadar çip üretim kapasitesine sahip olacak. Ve bu sayı TSMC’nin Tayvan’daki üretim kapasitesinin yalnızca yüzde
3’üne tekabül ediyor. TSMC’nin Giga Bag ismi verilen dört ana üretim tesisi mevcut ve bu tesislerde yılda 13 milyon yarı iletken tabaka üretiliyor. Bunu onların ABD’de üretmeyi tasarladıkları çeyrek milyon yarı iletken tabaka ile kıyaslayın. Eğer ABD TSMC’yi Çin’de kaybederse bir Amerikan üretim tesisi ile aradaki fark kapanmayabilir.
Çin’in Yarı İletken Endüstrisi:
On yıl öncesine kadar Çin’in dünyanın ucuz maliyetli üretim merkezi haline dönüşmesi stratejisinin yolunda gideceği düşünülüyordu. Çin’deki işçilik maliyetlerinin artmasıyla beraber ucuz üretim merkezi haline Vietnam gibi başka ülkeler geldi. Bunun üzerine Çin ABD ile eşdeğer olabilecek biçimde gelişmiş ve komplike ürün üretme politikasını izlemeye başladı. Yalnız bu ürünlerin üretimi için çoğu özel yapım çipler gerektiriyordu ve Çin’in bunun altından kalkabilecek yerli üretim kapasitesine sahip değildi. Çin dünya üzerindeki çiplerin %61’ni hem yerli pazarı hem de dünyaya ihracat için kullanıyor ve yılda 310 trilyon dolar değerinde üretim yapıyor. Çin stratejik olarak en gelişmiş çip yapımını başaramayacağını kabul etti.
Çin bu sorunların çözümü için iki plan üzerinde durdu. İlki Made in China 2025 stratejisi. Bu strateji ülkenin ucuz maliyetli üretimden elektrikli otomobiller yapay zeka yeni nesil telekomünikasyon aletleri ve gelişmiş çipler gibi yüksek teknolojili üretimine geçişini amaçlıyordu Bu stratejideki amaç Çin’in yabancı teknolojiye olan bağımlılığını azaltmak , Çin yapımı ürünlerin yüksek teknoloji üreterek dünya pazarına açılmasını sağlamak ve bununla beraber yüksek teknoloji üreten firmalarının halka arzlarının ABD yerine Çin’de gerçekleşmesini sağlamak. Çin Hükümeti bu doğrultuda Star Market isimli Nasdaq benzeri bir finans sistemi kurdu.
İkinci plan ise National Integrated Circuit Plan isimli yarı iletken endüstrisini büyütmek ve çip üretiminde hızlanmayı amaçlayan program. Bu plandaki amaç 2030 yılı itibariyle çip üretiminde yerel talebi karşılıyor olmak. Yalnız bu noktada belirtmekte yarar var ki; bu planlar henüz hükümetin açıkça belirttiği planlar değil ve amaçlarına ulaşıp ulaşamayacakları kesin ölçüde belli değil.
Bu planlar büyük bir ulusal özveri ve efor gerektiriyor. Çin yarı iletken endüstrisinde dünya lideri olmak için yılda 100 trilyon dolar harcıyor. Big Fund bu doğrultuda 2014’te 51 trilyon dolarlık bir yatırım yaptı ve 29 trilyon dolarlık bir ek yatırımı 2019’da gerçekleştirdi. Çin yarı iletken endüstrisinde 70 proje( içlerinde fabrikalar inşa edilmesi yabancı firmaların ülkeye çekilmesini sağlamak ve ortaklıklar kurulmasını sağlamak) gerçekleştirmek için bu sermayeyi kullandı ve sıfırdan dünyadaki çip üretiminin %16’ya kadarının üretimini gerçekleştirdi. Bugün bu ürünlerin kalitesinin düşük olduğunu belirtmekte fayda var. Aynı zamanda çip dizayn yazılımı yüksek teknolojili ürünler ve yarı iletken malzeme üretimi konusunda yatırım yaptı.
Çin ABD’nin hamlelerini nasıl görüyor?
Çin bu yüzyılın kendi yüzyılı olduğunu düşünüyor ve ABD’nin hamlelerini Çin’în dünyadaki konumunu zedelemek için yaptığını düşünüyor. Çip üretim kontrolünü ele geçirmenin önemi düşünüldüğünde ABD’nin Çin’in çip üretim arzını kesmesi durumunda Çin’in buna hızla yanıt vermesi gerekiyor. Çin Huawei’ye karşı atılan adımların tek bir firmaya yönelik mi olduğunu yoksa Çin’in gelişmiş çiplere ulaşımını engellemek için yapılmış bir hamlenin habercisi mi olduğunu Çin’in nasıl yorumlayacağı bilinmiyor.
Çin ABD’nin bir önceki hamlelerinden ne öğrendi?
21. Yüzyılda ABD kendi çıkarları aksine durumlarda bile fazla tepki vermedi. Çin’deki bazı stratejistlere göre ABD ordusu ve halkı Irak ve Afganistan gibi savaşlardan dolayı son derece yorgun bir durumda ve bir daha savaşmayı göze alabilecek durumda değil. ABD’nin siyasi olarak bölündüğünü, Covid virüsü nedeniyle sorunlar yaşadığını ve Amerikan askerinin hayatını çip üretimi için tehlikeye atmayacağını düşünülüyor. Çin birkaç yıl önce agresif tavırlar sergilediğinde ABD’nin güçlü bir tepki vermemesi bu iddiayı destekliyor. 2012’de Çin Scarborough bölgesini işgal edip kontrolünü Filipinler’den ele geçirdi. O sırada Çin, ABD ile askeri olarak karşı karşıya gelebilecek durumda olmadığı için ( ABD bu durumu sonradan fark etse de ), ABD uçak gemileriyle Çin’in bölgeye ulaşımını engelleyip askeri üretim yapma planlarını durdurabilirdi. Bunun yerine Washington birkaç uygunsuz mesaj vermek dışında hiç birşey yapmadı….(Devamı gelecek yazımda)

YORUM YAP

Please enter your comment!
Please enter your name here

SON HABERLER

TİKA’dan Gürcistan’daki çiftçilere destek

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı(TİKA) tarafından Gürcistan'da Zugdidi Belediyesine bağlı 8 köyde Gürcistan'daki savaş mağduru 55 aileye tarım işlerinde kullanılmak üzere; mini traktörler,...

Diyanet İşleri Başkanlığından Gürcistan’da Ramazan ayı yardımı

T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye Diyanet Vakfı tarafından Ramazan ayı nedeniyle hazırlanan yardım paketleri, Gürcistan Müslümanlar İdaresi ve Tiflis Büyükelçiliği-Din Hizmetleri Müşavirliği tarafından...

Ticaret Bakanı Mehmet Muş: “Türkiye’nin ihracatını artırmak”

Cumhurbaşkanlığı'nın 21.04.2021 tarih ve 31461 sayılı(Mükerrer) Resmi Gazetede yayınlanan 2021/193 sayılı kararına göre; Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan'ın görevine son verilmiş ve bu suretle boşalan...

SON YORUMLAR

error: Content is protected !!