Suriye İç Savaşı hakkında söylenebilecek güncel bir değerlendirme ifadesi; denge durumunun yaşandığı şeklinde olabilir. Bu denge durumu için sınırlarının zirvesine ulaşan tarafın isyancı taraf olduğu söylenebilir. Yazı içerisinde kullanılan isyancı veya devlet tarafı tabirleri süre giden savaşın bir tarafının tutulduğu, birinin haklı birinin haksız olduğu anlamında değildir. İç savaşların bir devlet bir de isyan eden tarafı vardır. Dolayısıyla, eskiden beri var olan devlete karşı başlatılan silahlı mücadele hareketi tüm dünyada yaşandığı ve isimlendirildiği biçimde isyan olarak ve yaşanan olaylar kümesi de iç savaş olarak tanımlanabilir.
Ortadoğu merkezli yakın coğrafyada bugünlerde en kararsız bölge şüphesiz Suriye’dir. Zayıf ekonomik imkânlarına rağmen devlet tarafı iç savaş koşullarında varlığını sürdürmeyi başarabilmiştir. Suriye’de devletin ayakta kalabilmiş olmasın ekonomik varlıklardan çok devletin mevcut şekliyle devam etmesini destekleyen dış desteklerinin yanında, ciddi iç destekçilerinin olduğunu göstermektedir. Suriye’de devlet tarafı başlayan iç savaşı zaman zaman tansiyon ciddi boyutlara gelse de denge konumundan öteye geçirmemiş, kontrolünü kaybettiği birçok yerde karşı hamlede bulunduğu gözlenmiştir. İsyancı taraf ise ciddi özverilerde bulunarak, özellikle savaşın acemisi olan genç insanlarla bazen etkili ama verdiği kayıplar açısından verimsiz bir mücadeleyi aldığı dış destekler sayesinde yürütüyor. İsyan hareketinin en çok eleştirilen yanı çatışmalarda fedakârca tutulan cephe hattının arkasında ortalıkta ciddi ve birleştirici bir yönetimin olmamasıdır. Bu şekilde bir isyan hareketinin bunca zamandır yaşaması bile aslında ciddi bir mucizedir. Belki de bunca kan dökülmesine ve mülteci akınlarına sebep olan isyanın gerekçelerinin ne oranda halk kitleleri tarafından desteklendiği sorgulanmalıdır.
Gelinen durum ve oluşan şartlar değerlendirildiğinde, mevcut haliyle sürecin devam etmesi durumunda Suriye İç Savaşı’nın kaderini isyancı tarafın değil devlet tarafının belirleyeceği söylenebilir. Devlet tarafı beklendiği biçimde isyan hareketini ciddi biçimde zor kullanarak bastırmaya çalışmaktadır. Halkın yaşanan savaşın meydana getirdiği maddi ve manevi zararlarının faturasını kime çıkaracağı isyanın gelişim seyrini belirleyebilir. Savaş nedeniyle her iki taraftan kaynaklanan yönlendirici propaganda söylemleri ve yanlış bilgilendirmeler nedeniyle gerçekçi bilgilere ulaşmak zor görünüyor. Ancak bazı işaretler savaş yıkımı nedeniyle halkın isyancıları suçladığı yönünde görünüyor. Bir isyan için hiç de uygun olmayan Suriye çölleri, isyancıları yerleşim yerlerinde saklanmaya zorlarken aynı zamanda sivilleri de tehlikeye atıyor. Kısacası zaman isyancıların aleyhine işliyor gibi görünüyor.
Sürecin aleyhine işlediği diğer bir taraf ise Ankara olabilir. Suriye’de dengeleri değiştirecek dış müdahaleler olmazsa Şam Ankara’yı, Ankara Şam’ı kaybedebilir. İki yakın topluluk, iki komşu tekrar faklı tarafların cephesi olabilirler. Bu durumda Suriye’de devlet yönetimine şimdi beğenilmeyen Esad’tan daha radikal birileri gelebilir. Muhtemelen Ankara’nın daha uzaklarda ortaya çıkan menfaatleri üzerindeki anlaşmazlıklar yakındaki Suriye kozu ile giderilmeye çalışılabilir. Ortadoğu kapısı Orta Asya kapısının Karabağ’da kapatılması gibi kapatılabilir. Zaten enerjisi Rusya’nın kontrolünde olan Türkiye’nin kontrolsüz ve başına buyruk biçimde ekonomik nüfuz alanlarını genişletmesi hayli zor olacak gibi görünüyor.
