Pazar, Mayıs 9, 2021
tr
Ana Sayfa GENEL Özal dönemi İsrail politikası (1)

Özal dönemi İsrail politikası (1)

  İsrail devleti, İkinci Dünya Savaşı’ndan galip çıkan ABD ve İngiltere gibi batılı güçlerin desteği ile 1948 yılında kurulmuştur. Türkiye ise, halkı müslüman olan ülkeler arasında 1949 yılında İsrail’i resmen tanıyan ilk devlet oldu. Bu durum, Türkiye’nin batı kampına katılmasına ve ABD ile İsrail arasındaki ilişkilerini  geliştirmesine neden olmuştur.

  Arap-İsrail uyuşmazlığı ve Arap-İsrail Savaşları Türkiye’nin İsrail’e yönelik politikasını belirlemesinde etkili olmuştur. Bunun yanında, Türkiye İsrail’le ilişki kurarken her zaman toplumsal talepleri de dikkate almak zorunda kalmıştır.1950’lili yıllarda Türkiye-İsrail ilişkilerinde önemli gelişmeler olmuştur.

  İsrail’in bölgede arap olmayan aktörlerle ikili ilişkilerini geliştirme ve çeşitlendirme politikası İsrail Başbakanı Ben-Gurion tarafından “çevreleme politikası” adı ile formüle edilen bir stratejiye dönüşmüştür. Bu süreçte Türkiye, İsrail, Etiyopya ve İran’ın da içinde yer aldığı bir çevresel pakt oluşturulmaya çalışılmıştır.

  Turgut Özal dönemi olarak bilinen 1983-1993 yılları arasında İsrail’le ilişkiler yumuşama dönemine girmiştir.1990’lı yılları ise, Türk-İsrail ilişkilerinin geliştiği yeni bir dönem olarak tanımlanabilir. Bu dönemde ilişkilerin derinleşmesinde Ortadoğu Barış Süreci’nin estirdiği olumlu hava ile Türkiye’deki siyasi-askeri elitlerin ülkedeki islamcı hareketlerin ve PKK örgütünün İran, Irak, Suriye gibi bölge ülkeleri tarafından desteklendiğine ilişkin algılamaları önemli derecede etkili olmuştur.

  1993 yılları ve sonrası ikili ilişkilerin “altın yılları” olarak adlandırılacak olan bu dönemde askerî, siyasî ve ekonomik ilişkiler yeniden yapılandırılıp ve çeşitlendirilerek stratejik bir boyuta taşınmıştır. Bununla birlikte İsrail-Filistin sorununun çözümünün gerçekleşmemiş olması, İsrail kamuoyunun ve siyasetinin aşırı sağa kayması ve İsrail hükümetlerinin izlediği baskıcı ve şiddet eksenli politikalar, 2000’li yıllara girilirken Türk-İsrail ilişkilerinin yeniden bozulmasına neden olmuştur.

  Konumuz gereği, elimizdeki kaynakların ve verilerin sınırlılığı çerçevesinde Türkiye-İsrail ilişkilerinin Özal dönemi ele alınmaya çalışılacaktır. Anılan dönemde, ikili ilişkilerin hareketli ve çok barışçıl olduğunu söylemek oldukça zordur. Yani ikili ilişkilerin bu dönemde her iki ülke açısından düşük profilli bir seyir izlediğini söylemek mümkündür. Fakat Özal’ın kişiliği gereği, ikili ilişkilerde epeyce yumuşamanın olduğu da bilinen bir gerçektir. Özal’ın aslında  kendi döneminde,  uluslararası ilişkiler açısından pragmatizmin gereği olarak reaktif değil proaktif  liderlik uygulayarak  ABD- İsrail-Ortadoğu merkezli denge politikası izlediğini  belirtmek pekala  mümkündür.

A- Özal dönemi Türk dış politikasına genel bir bakış ve Özal’ın dış politika anlayışı

  Türkiye’de bürokrasi karşıtlığı ile tanınan Özal’ın  düşünceleri bir ekol halinde ”Özalizm” olarak vurgulanmıştır. Özal dış politika ise, farklı bir üslup takınarak ve farklı bir politika izleyerek uyumlu kişiliğiyle de hareket alanını  dış ilişkiler boyutunda  oldukça genişletmiştir.

  Turgut Özal liberal düşünceden önemli ölçüde etkilenmiştir. Bu noktada, ekonomik zenginliğin Türkiye’yi bölgesinde önemli bir güç yapacağına inanmıştır. Ekonomik işbirliğinin siyasal   sorunları çözeceğine inanmıştır. Liberal Batı Avrupa ülkelerinin birlikteliğinin sonucu oluşan Avrupa Ekonomik Topluluğu, Turgut Özal’ın liberalizmi algılayışında ve dış politika uygulayışında büyük etkisi olmuştur.

  Özal’a liberalizm üç ilke kazandırmıştır. Bunlar, dini inanç özgürlüğü, ekonomik girişim özgürlüğü, düşünce ve ifade özgürlüğüdür. Bu ilkeler,  Özal’ın  hem iç politikalarını uygulamada  hem de dış politika uygulamalarında kararlarını etkilemiştir…

YORUM YAP

Please enter your comment!
Please enter your name here

SON HABERLER

TİKA’dan Gürcistan’daki çiftçilere destek

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı(TİKA) tarafından Gürcistan'da Zugdidi Belediyesine bağlı 8 köyde Gürcistan'daki savaş mağduru 55 aileye tarım işlerinde kullanılmak üzere; mini traktörler,...

Diyanet İşleri Başkanlığından Gürcistan’da Ramazan ayı yardımı

T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye Diyanet Vakfı tarafından Ramazan ayı nedeniyle hazırlanan yardım paketleri, Gürcistan Müslümanlar İdaresi ve Tiflis Büyükelçiliği-Din Hizmetleri Müşavirliği tarafından...

Ticaret Bakanı Mehmet Muş: “Türkiye’nin ihracatını artırmak”

Cumhurbaşkanlığı'nın 21.04.2021 tarih ve 31461 sayılı(Mükerrer) Resmi Gazetede yayınlanan 2021/193 sayılı kararına göre; Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan'ın görevine son verilmiş ve bu suretle boşalan...

SON YORUMLAR

error: Content is protected !!